dinsdag 16 maart 2021

De mensen zijn (niet) gek


De mensen zijn niet gek. Dat lijkt me een goed, ja noodzakelijk uitgangspunt voor een democratische samenleving, zeker in verkiezingstijd.

Historicus Rob de Wijk doet die uitspraak naar aanleiding van de geopolitieke situatie. Uit onderzoek van de European Council on Foreign Relations onder EU-burgers blijkt dat die heel goed in de gaten hebben wat er mondiaal aan de hand is. De meesten zijn blij met Joe Biden als nieuwe Amerikaanse president, maar zij zien ook dat het Amerikaanse politieke systeem niet functioneert en dat de VS geen comeback kunnen maken als wereldleider. Europa zal zijn eigen kracht verder moeten uitbouwen.

Op een ander terrein, dat van de binnenlandse sociaal-economische politiek, hebben veel Nederlanders de indruk dat de markt is doorgeschoten en de ongelijkheid onaanvaardbare proporties begint aan te nemen. Men maakt zich zorgen over de woningmarkt, de gezondheidszorg en het onderwijs. Ook dat is goed aangevoeld door ‘de mensen’.

Maar dan is het raar dat zoveel mensen VVD gaan stemmen. Want als we ons even beperken tot de twee genoemde terreinen (buitenlands: een sterk Europa, binnenlands: meer rechtvaardigheid), dan zou je mogen verwachten dat ‘de mensen’ in meerderheid gaan stemmen op partijen die de EU ook openlijk een warm hart toedragen en/of sociaal-economisch links beleid voorstaan. Maar dat gebeurt niet, de grootste groep stemt VVD. Zijn veel mensen dan toch gek?

Dat hoeft niet. Stevo Akkerman wijst er in zijn column op dat politieke partijen collectief opschuiven naar links. “Zo kan het natuurlijk ook: als de kiezers weigeren linkser te gaan stemmen, moeten de partijen zelf maar een stapje in die richting zetten”. En in de praktijk kiezen partijen toch ook wel Europese eieren voor hun geld.

Dus je kunt zeggen: partijen zijn niet gek. En ergens weet de kiezer dat ook, hij vertrouwt erop dat partijen die verstandige bewegingen maken, dus de kiezer is ook niet gek. Dan blijf ik nog wel zitten met de rare paradox op klimaatgebied waar Lubach onlangs op wees. ‘De mensen’ zijn in meerderheid voor maatregelen om vleesgebruik te ontmoedigen, ook CDA-stemmers. Maar het CDA wil daar niet aan. Hier zijn de mensen niet gek, maar de partij wel.

Hoe dan ook, voor Nederland durf ik in het algemeen de stelling wel te onderschrijven. Maar dat mensen niet gek zijn is beslist geen universele wet. Voor andere delen van de wereld steek ik mijn hand daarvoor niet in het vuur. In de VS heeft meerderheid in 2016 toch maar mooi voor Trump gekozen en in Brazilië in 2018 voor Bolsonaro. Maar gelukkig woon ik daar niet.

Zie ook Gevaarlijk optimistisch

Wil je commentaar geven of zien: klik op De mensen zijn (niet) gek en scrol naar beneden door.

7 opmerkingen:

  1. 2016 USA, 2018 Brazilië... Misschien waren de mensen nog steeds niet gek en was er iets anders om een einde aan te maken? (US: Clinton-dynastie, Brazilië: weet ik niet, misschien iemand hier?!)

    Verder mooie analyse: dat de partijen meebewegen naar links-of-rechts!! (zelfs een liedje over - sorry, flauw)

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Die vraag houd me ook bezig, ik had gehoopt dat je er een theorie op los zou laten.
    Je benoemt heel helder de situatie maar wat is dan je veronderstelling? Blanka Pesja

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Een sluitende theorie heb ik niet, behalve de overtuiging dat democratie precair en breekbaar is. We zullen mensen wel serieus moeten nemen, ook in hún breekbaarheid. Misschien is dat wat ze in Amerika te moeilijk vinden. Groet, Naud

      Verwijderen
  3. geestige column, bedankt. Maar bij de VS zou ik een aantekening maken: de stemmers op de Republikeinen waren niet gek, alleen de kandidaat was het. Het merendeel van de christelijke stemmers heeft gekozen op de republikeinse policies, en dat met een bezwaard hart vanwege de leider. Want ze zijn niet gek. De spannende vraag is of wij Europeanen dat nog kunnen zien. Trump wijst op een interne houtrot in de Republikeinse partij: Trumpism begint conservatief vorm gegeven geloof te vervangen. De echte Republikeinen moet je volgens mij vergelijken met onze SGPers, dan snap je ze wat. Maar die flank in de GOP begint te verwelken…… Zoiets? Ik weiger de GOP-stemmers als groep te verketteren...
    Trouwens, ik ben misschien dom, maar dat alle partijen bij ons wat naar links zijn geschoven had ik dus niet zo waargenomen….. ik las het vandaag juist nog een keer. Socio-economisch dan, wordt er bedoeld. Ja, denk jij dat echt? Is de verruwing niet een signaal van een verrechtsing? Guus Labooy

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Er is nu aandacht voor "de rafelranden van het kapitalisme" en een woord als "volkshuisvesting" mag weer gebruikt worden. Dus op sociaal-economisch terrein keert weer wat beschaving terug. Groet, Naud

      Verwijderen
    2. Hallo Guus, nog even een vraagje over dat "bezwaarde hart". Bedoel je dat we medelijden moeten hebben met die Trump-stemmers omdat ze alleen maar die kwal hadden om op te stemmen? Ik zou eerder spreken van een "verblind hart". Groet, Naud

      Verwijderen
  4. Er zijn echt voldoende analyses waarom de meerderheid van de Trump stemmers niet gek is- en niet uit deplorables bestaat-. Zie bij voorbeeld: Michael Sandel, De Tirannie van Verdienste- Over de toekomst van de democrate ( ten Have) of kijk op 15 april 20 uur naar Thomas Frank bij de van Mierlo Stichting

    BeantwoordenVerwijderen

Dank voor je reactie. Als het goed is krijg ik nu een e-mailbericht zodat ik de reactie kan goedkeuren.