woensdag 18 november 2026

Arnon Grunberg


Kun je Arnon Grunberg platslaan tot een bovenmatig in seks geïnteresseerde schrijver – en dan ook nog zielloze seks? Recencent Rob Schouten lijkt dat te doen in zijn bespreking van Grunbergs laatste roman. “Er wordt in Himmler in New York opmerkelijk veel gecopuleerd, maar nooit is het een tedere of gepassioneerde aangelegenheid. Bij Grunberg zijn mensen een soort bonobo’s, apen die conflicten met seks beslechten.” Dat brengt Schouten tot een meer algemeen oordeel over Grunberg als romanschrijver: hij vertelt “zonder psychologische verfijning, meedogenloos, en maakt dat je zijn verhalen soms murw ondergaat. Plausibiliteit en empathie spelen voor hem nauwelijks een rol.”

Misschien geldt dat inderdaad voor Grunbergs romans, daar kan ik niet over oordelen want ik heb ze niet gelezen. Maar ik protesteer heftig als de kwalificatie ‘cynisch’ een soort eindoordeel over het hele oeuvre van de schrijver zou zijn. Dat doet totaal geen recht aan de manier waarop Grunberg systematisch en niet aflatend zeer moeizame onderwerpen onderzoekt en analyseert, in boeken en artikelen, in forums en televisieprogramma’s. Met veel lef en scherpzinnigheid bestrijdt hij cliché’s en neemt hij controversiële standpunten in, ongeacht of mensen hem dat kwalijk nemen of niet. Hij steekt zijn nek regelmatig ver uit, je zou wensen dat er meer van dat soort denkers waren.

De drijfveer achter dit onvermoeibare zoeken kan niet (alleen maar) cynisme zijn. Die verhelderingsdrift komt ook voort uit een onmiskenbaar engagement met actuele vragen, en uit de overtuiging dat opheldering nodig is om ons überhaupt een toekomst te kunnen denken. Die verbondenheid komt duidelijk naar voren in zijn behandeling van onderwerpen als kolonialisme, onze herinneringscultuur of het al dan niet genocidale Israël.

Ik kan me daarom wel vinden in de conclusie van Thomas de Veens bespreking van Himmler in New York. Naar aanleiding van de obsessieve wens van de protagonist Himmler (achterneef van) om een ‘verbeterde Duitser’ te zijn beschrijft Grunberg de schadelijke idiotie waar die intentie op uit kan lopen. Misschien, zegt De Veen, is die reserve tegenover veel vurig beleden, hartgrondige overtuigingen wel de kern van Grunberg engagement. “Leg dat niet meteen uit als nihilisme. Want er is ook nog Yehuda, en dat betekent, zonder overdrijving, alles.” Yehuda is Himmlers zoontje, en die steelt in een slotscène de show met het drinken van appelsap en het inkleuren van een olifant terwijl de volwassenen hun gesprekken voeren.

Zie ook Liever Farizeeën dan idealisten. 

Wil je commentaar geven of zien: klik op Arnon Grunberg en scrol naar beneden door.

1 opmerking:

  1. Arnon Grunberg bedient zich van zoveel taalregisters dat hij zich moeilijk laat classificeren. Om met een term een oordeel te vellen die Grunberg zou karakteriseren, lijkt me, alleen al om die reden, veel gevraagd. Verstandig van je om de romanschrijver AG te onderscheiden van de essayist AG. In zijn vele reportages waarin hij 'embedded' de ervaringen beleeft van degenen die hij beschrijft, komt hij steevast als geïnteresseerd en betrokken over. Zeg maar gerust: sympathiek. Cynisch past zeker niet bij hem. Maar Schouten recenseert hier een roman van Grunberg waarbij hij iets observeert wat misschien in deze uiteraard gefingeerde context juist een adequate expressie krijgt. Cynisme moet je bij Grunberg nooit uitsluiten. Als een nazaat van Himmler met alle middelen moreel beter probeert te zijn dan zijn voorvader, blijkt juist in de intiemste sfeer van de seks deze idealist niet veel beter te presteren. Dan is cynisme wel een treffende typering. Maar net als jij beken ik deze roman (nog) niet gelezen te hebben.
    Wim Reedijk

    BeantwoordenVerwijderen