Woke en progressief

Het woord ‘progressief’ in ‘Progressief Nederland’ (PRO) kan best goed gekozen zijn. Tot pakweg een jaar geleden stond progressief gelijk aan ‘woke’, dat wil zeggen aan anti-racisme, inclusiviteit, intersectionalisme, genderneutraliteit en pleidooien voor het opheffen van grenzen. Maar woke is op zijn retour. En ‘progressief’ kan zich daar redelijk makkelijk weer van losmaken door terug te keren naar oudere waarden die eerder met progressiviteit verbonden waren. Ik denk aan zaken als een rechtvaardige inkomens- en vermogensverdeling, solidariteit met de zwakkeren en zorg voor het milieu. En dat alles binnen een context van liefst Europese, en anders Nederlandse grenzen.

De afnemende aantrekkingskracht van woke kan ik wel begrijpen. Er zit een vorm van zelfkastijding in om (als voornamelijk witte mensen) voortdurend te reflecteren op de onderdrukking die jij en je bevolkingsgroep veroorzaken in verleden en heden. De absolute zuiverheid die daarmee beoogd wordt is voor de meeste mensen niet haalbaar. Er zit beslist iets aandoenlijks in het streven van woke naar het afleggen van totale verantwoording. Maar het heeft iets naïefs om, zoals Sarah Sluimer het formuleert in een NRC-column, van mensen te vragen om “je taal en gedragingen tot op de millimeter te deconstrueren en te transformeren, zonder ooit echt het gevoel te krijgen dat je op de juiste weg bent”. Dat kúnnen mensen helemaal niet.

Erger dan naïef, echt wrang wordt woke als je bedenkt met hoeveel enthousiasme in vooruitstrevende kringen open grenzen en kosmopolitisme werden verwelkomd. Ze zouden het tijdperk inluiden van universele broederschap en van de wereld een solidair dorp maken. De idealisten hadden niet door dat hun multiculti euforie de op winst beluste kapitalisten een fraaie dekmantel gaf voor het optuigen van hún kosmopolitisme. Bedrijven en techbro’s konden transnationale imperia vestigen die nog nauwelijks ergens belasting betalen, en goede sier maken met utopische formules als de ‘United colors of Benetton’ en het ‘universeel verbindende Internet’. Zo bekeken reflecteerde woke dus eigenlijk een beetje te weinig, of niet op de goede manier.

Hoe dan ook, woke is niet goed meer houdbaar, dat ben ik met Sluimer eens. Maar dat het kind van progressieve waarden met het badwater van woke wordt weggegooid, zoals zij zegt, dat klopt niet. Sluimer wist nog niet van de nieuwe naam van Groenlinks/PvdA toen ze haar column schreef, maar ik vat die op als een aanzet om zorgvuldig na te denken over progressieve waarden die langduriger houdbaar zijn, zoals gelijkheid en milieu. En dan zonder woke te worden.

Zie ook Woke avant la lettre.

Wil je commentaar geven of zien: klik op Woke en progressief en scrol naar beneden door.