woensdag 11 maart 2026

Sorry


Laatst las ik over de vele manieren waarop het woord ‘sorry’ inhoudsloos wordt gebruikt. “Wij Britten zeggen vaak sorry terwijl we het niet menen”, zegt een leraar Engels in Trouw. Of het is een manier om emotionele reacties van een ander te sussen of te voorkomen. “Steeds vaker wordt sorry gebruikt voor het betuigen van spijt over kleine ongemakkelijkheden. Die afzwakking toont zich ook in het toenemende gebruik van versterkende bijwoorden om de intensiteit van sorry in bepaalde situaties juist te benadrukken: I am truly sorry. Of: I am extremely sorry.” En die tendens is niet beperkt tot de Britten.

Net voor ik het artikel las had ik in een interview ‘sorry’ opgevoerd als een bij uitstek met betekenis geladen woord, gekoppeld aan denkschaamte. Denkschaamte is de realisatie dat je in je goedbedoelde enthousiasme iemand kwetst. Die ontdekking kan bijvoorbeeld gelden voor een ouder die soms te nadrukkelijk denkt te weten wat goed is voor zijn kind, of de manager die zich enthousiast opdringt aan haar medewerkers. “Als die denkschaamte optreedt, ontdek je in een split second dat je over de grens van een ander bent heengegaan: ‘Sorry’. Die verontschuldiging maakt nieuw contact mogelijk.”

Vernieuwing van het contact, door het simpele woordje sorry. Dat is nogal wat, en niet bepaald betekenisloos. Je kunt concluderen dat er twee soorten sorry’s zijn. Het Trouw-artikel maakt duidelijk dat een miniem verschil in de formulering al het verschil kan maken tussen betekenisloosheid en betekenisvolheid: “De zin ‘Sorry, als je je gekwetst voelt’ betekent iets heel anders dan: ‘Sorry dat ik je heb gekwetst’.” Als dat zo is wordt het zaak om de twee soorten goed van elkaar te onderscheiden. 

Dat is nog niet zo eenvoudig. Wat is vereist voor de betekenisvolle variant? Het moet, voor degene die zich excuseert, duidelijk zijn dat hij met zijn gedrag of uitspraak de ander pijn heeft gedaan. Daarvoor moet verdriet of boosheid of gekwetstheid bij de ander zichtbaar zijn. Want anders krijg je het signaal van grensoverschrijding niet terug die het serieus maakt. Paradoxaal genoeg moet de grensoverschrijding dus al plaatsgevonden hebben wil het uitspreken van ‘sorry’ inhoudsvol zijn. Als het alleen maar gebruikt wordt om ongemak te voorkomen wordt het snel betekenisloos.

Zie ook Verbinding, dat lijkt iedereen te willen.

Wil je commentaar geven of zien: klik op Sorry en scrol naar beneden door.

Geen opmerkingen:

Een reactie posten